فاندینگ ریت چیست؟ معنی، محاسبه و خطاهای رایج

درس ۳ از ۹ · متوسط

فاندینگ ریت چیست؟ چه کسی به چه کسی می‌پردازد

فاندینگ ریت (Funding Rate) نرخی است که در قراردادهای دائمی، در فواصل منظم بین دارندگان پوزیشن خرید (لانگ) و فروش (شورت) رد و بدل می‌شود. صرافی این پول را برنمی‌دارد؛ فقط آن را از یک طرف به طرف دیگر منتقل می‌کند. هدف، نزدیک نگه داشتن قیمت پرپچوال به قیمت اسپات است.

• فاندینگ مثبت: لانگ‌ها به شورت‌ها پرداخت می‌کنند. معمولاً وقتی پرپچوال گران‌تر از ایندکس معامله می‌شود.
• فاندینگ منفی: شورت‌ها به لانگ‌ها پرداخت می‌کنند. معمولاً وقتی پرپچوال ارزان‌تر از ایندکس است.

پرداخت فقط به کسانی تعلق می‌گیرد که در لحظه‌ی تسویه‌ی فاندینگ پوزیشن باز دارند. فاصله‌ی تسویه در بسیاری از صرافی‌ها هر ۸ ساعت است، اما برخی پلتفرم‌ها ساعتی یا هر ۴ ساعت تسویه می‌کنند و بعضی برای قراردادهای خاص فاصله را در شرایط پرنوسان تغییر می‌دهند. همیشه مشخصات همان قرارداد را در همان صرافی بخوانید.

فاندینگ را با کارمزد معامله یکی نگیرید. کارمزد را صرافی برای اجرای سفارش می‌گیرد و فقط هنگام ورود و خروج پرداخت می‌شود؛ فاندینگ تا وقتی پوزیشن باز است ادامه دارد و ممکن است به نفع یا به ضرر شما باشد. در قراردادهای سررسیددار، مثل فیوچرز CME، فاندینگی وجود ندارد و هزینه‌ی نگه داشتن پوزیشن در اختلاف قیمت قرارداد با اسپات (بیس) نهفته است.

محاسبه: فاندینگ روی ارزش اسمی است، نه مارجین

فرمول پایه ساده است:

مبلغ فاندینگ = ارزش اسمی پوزیشن × نرخ فاندینگ

مثال فرضی: پوزیشن لانگ با ارزش اسمی ۱۰٬۰۰۰ دلار و مارجین ۱۰۰۰ دلار (اهرم ۱۰). نرخ فاندینگ ۰٫۰۱٪ در هر ۸ ساعت است. در هر تسویه ۱ دلار می‌پردازید؛ یعنی ۰٫۱٪ مارجین. اگر نرخ به ۰٫۱٪ در هر ۸ ساعت برسد (که در دوره‌های پرهیجان رخ داده است)، هر تسویه ۱۰ دلار، یعنی ۱٪ مارجین، و روزانه ۳٪ مارجین هزینه دارد.

برای مقایسه با هزینه‌ها یا بازده‌های دیگر، نرخ را سالانه کنید:

• ۰٫۰۱٪ در هر ۸ ساعت × ۳ بار در روز × ۳۶۵ روز ≈ حدود ۱۱٪ در سال (ساده، بدون ترکیب)
• ۰٫۰۵٪ در هر ۸ ساعت ≈ حدود ۵۵٪ در سال
• ۰٫۱٪ در هر ۸ ساعت ≈ حدود ۱۱۰٪ در سال

این عددها روی ارزش اسمی‌اند. با اهرم، همین هزینه نسبت به پول واقعی شما چند برابر می‌شود. نرخ فاندینگ ثابت نیست و ممکن است هر دوره عوض شود؛ این مثال‌ها فقط برای فهم مقیاس‌اند.

نکته‌ای که خیلی‌ها نمی‌دانند: در حالت ایزوله، فاندینگ پرداختی معمولاً از مارجین همان پوزیشن کم می‌شود. یعنی پوزیشنی که قیمتش هیچ تکانی نخورده، فقط با گذر زمان و پرداخت فاندینگ به نقطه‌ی لیکوییدیشن نزدیک‌تر می‌شود.

فاندینگ چطور تعیین می‌شود؟

فرمول دقیق در هر صرافی فرق دارد، اما بیشتر آن‌ها دو جزء دارند:

1. جزء بهره: یک نرخ پایه که تفاوت هزینه‌ی پول بین دارایی پایه و ارز وثیقه را بازتاب می‌دهد. در بسیاری از صرافی‌ها این جزء کوچک و ثابت است و باعث می‌شود فاندینگ در شرایط آرام نزدیک یک نرخ پایه‌ی مثبت کوچک بماند.
2. شاخص پرمیوم: اندازه‌گیری فاصله‌ی قیمت پرپچوال از ایندکس در طول دوره. هرچه پرپچوال گران‌تر از اسپات معامله شود، این جزء بزرگ‌تر می‌شود.

صرافی‌ها معمولاً برای نرخ فاندینگ سقف و کف تعیین می‌کنند. در صفحه‌ی معاملات، نرخ پیش‌بینی‌شده برای تسویه‌ی بعدی نمایش داده می‌شود که تا لحظه‌ی تسویه ممکن است تغییر کند. پس نرخی که ساعت‌ها قبل دیده‌اید، لزوماً همان نرخی نیست که پرداخت می‌کنید.

خطای رایج: «فاندینگ مثبت یعنی بفروش»

فاندینگ مثبت فقط می‌گوید تقاضا برای لانگ اهرمی بیشتر از شورت اهرمی است و لانگ‌ها حاضرند برای باز ماندن هزینه بدهند. این یک معیار شلوغی (Crowding) و هزینه است، نه سیگنال زمان‌بندی. در روندهای صعودی قوی، فاندینگ می‌تواند هفته‌ها مثبت بماند و قیمت همچنان بالا برود؛ کسی که فقط به خاطر مثبت بودن فاندینگ شورت گرفته، در این مدت هم زیان قیمتی داده و هم ممکن است لیکویید شده باشد.

آنچه فاندینگ را معنادار می‌کند، ترکیب آن با داده‌های دیگر است:

• فاندینگ بالا + OI رو به افزایش + قیمتی که دیگر جلو نمی‌رود: پوزیشن‌های لانگ جدید زیادی با قیمت‌های بالا ساخته شده‌اند و بازار نسبت به ریزش شکننده‌تر شده است. شکنندگی یعنی «اگر» قیمت برگردد، لیکوییدیشن‌ها حرکت را تند می‌کنند؛ نه اینکه حتماً برمی‌گردد.
• فاندینگ منفی + قیمتی که بالا می‌رود: شورت‌ها هزینه می‌دهند و زیر فشارند؛ شرایطی که ممکن است به بسته شدن اجباری شورت‌ها (Short Squeeze) برسد.
• فاندینگ نزدیک نرخ پایه: نشانه‌ی تعادل نسبی اهرم دو طرف، و به‌تنهایی اطلاعات زیادی نمی‌دهد.

همچنین فاندینگ یک صرافی کل بازار نیست. میانگین وزنی فاندینگ چند صرافی بزرگ، و تفاوت آن‌ها با هم، تصویر دقیق‌تری می‌دهد.

هشدار ریسک: هزینه‌ی فاندینگ، به‌ویژه با اهرم بالا، به‌آرامی مارجین را می‌خورد و فاصله تا لیکوییدیشن را کم می‌کند. «گرفتن فاندینگ» هم بدون ریسک نیست: پوزیشنی که برای دریافت فاندینگ باز می‌کنید همچنان در معرض حرکت قیمت و لیکوییدیشن است، مگر اینکه با پوشش کامل و ریسک‌های خاص آن همراه باشد. این درس آموزشی است و هیچ بازده یا سیگنالی پیشنهاد نمی‌کند.

پرسش‌های پرتکرار

فاندینگ ریت چیست به زبان ساده؟

پرداختی دوره‌ای بین لانگ‌ها و شورت‌های قرارداد دائمی است. وقتی مثبت باشد لانگ‌ها می‌پردازند و وقتی منفی باشد شورت‌ها. هدف آن نزدیک نگه داشتن قیمت پرپچوال به قیمت اسپات است.

فاندینگ مثبت یعنی بازار ریزش می‌کند؟

نه. فقط یعنی تقاضای لانگ اهرمی بیشتر است. فاندینگ می‌تواند مدت‌ها مثبت بماند و قیمت بالا برود. آن را معیار شلوغی و هزینه بدانید و همراه با OI و جریان سفارش بخوانید.

آیا فاندینگ می‌تواند باعث لیکویید شدن من شود؟

به‌طور غیرمستقیم بله. در حالت ایزوله فاندینگ پرداختی از مارجین پوزیشن کم می‌شود و قیمت لیکوییدیشن را نزدیک‌تر می‌کند؛ با اهرم بالا و فاندینگ زیاد این اثر در چند روز محسوس است.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.