SOPR چیست؟ نسبت سود خروجی‌های خرجشده و رفتار سودگیری
درس ۶ از ۱۰ · متوسط
تعریف SOPR: هر کوین با چه سود یا زیانی خرج شد؟
SOPR (Spent Output Profit Ratio) به یک سؤال ساده جواب می‌دهد: کوین‌هایی که امروز روی زنجیره خرج شدند، به‌طور میانگین با سود جابه‌جا شدند یا با زیان؟ برای هر خروجی خرجشده، ارزش دلاری آن در لحظهی خرج شدن بر ارزش دلاری‌اش در لحظهی ساخته شدن تقسیم می‌شود و نتیجه برای کل روز به‌صورت وزنی جمع می‌شود.
- SOPR بالاتر از ۱: کوینهای جابه‌جاشده به‌طور میانگین در سود بوده‌اند؛ یعنی سود تحقق پیدا کرده است.
- SOPR پایین‌تر از ۱: به‌طور میانگین با زیان جابه‌جا شده‌اند؛ زیان تحقق پیدا کرده است.
- SOPR نزدیک ۱: جابه‌جایی‌ها حول نقطه‌ی سربهسر انجام شده‌اند.
مثال فرضی: کوینی که در ۵۰ هزار دلار ساخته شده امروز در ۶۰ هزار دلار خرج می‌شود؛ نسبت آن ۱٫۲ است. کوین دیگری که در ۷۰ هزار دلار ساخته شده امروز در ۶۰ هزار دلار خرج می‌شود؛ نسبتش حدود ۰٫۸۶ است. SOPR روزانه میانگین وزنی همه‌ی این نسبت‌هاست.
تفاوت SOPR با MVRV در این است که MVRV سود یا زیان تحقق‌نیافته کل عرضه را می‌سنجد، اما SOPR فقط به کوین‌هایی نگاه میکند که واقعاً حرکت کرده‌اند؛ یعنی رفتار، نه وضعیت.
نسخهی خام، تعدیل‌شده و موجودیتی
SOPR خام پر از نویز است، چون هر حرکت کوین را حساب میکند، حتی حرکت‌هایی که هیچ تصمیم اقتصادی پشتشان نیست. به همین دلیل چند نسخهی اصلاح‌شده رایج است:
| نسخه | چه چیزی را حذف میکند | محدودیت |
| SOPR خام | هیچ | جابهجاییهای داخلی و سریع عدد را به ۱ نزدیک می‌کنند |
| تعدیل‌شده (aSOPR) | خروجیهایی که کمتر از یک ساعت عمر داشتهاند | جابهجاییهای داخلی طولانی‌تر را حذف نمی‌کند |
| موجودیتی (Entity-adjusted) | انتقال بین آدرس‌های یک موجودیت | به کیفیت خوشه‌بندی و برچسب‌ها وابسته است |
علاوه بر این، SOPR را می‌توان برای کوهورت‌ها جدا حساب کرد: STH-SOPR برای کوینهای جوان و LTH-SOPR برای کوینهای قدیمی. STH-SOPR به رفتار خریداران تازه حساس‌تر است و نوسان بیشتری دارد؛ LTH-SOPR معمولاً نشان می‌دهد دارندگان قدیمی با چه حاشیه‌ی سودی کوین‌هایشان را جابه‌جا می‌کنند.
خواندن واکنش‌ها حول عدد ۱
منطق رفتاری پشت عدد ۱ ساده است: بیشتر آدم‌ها دوست ندارند با زیان بفروشند و وقتی به نقطه‌ی سربهسر برمی‌گردند، عده‌ای فقط می‌خواهند «بی‌ضرر» خارج شوند.
- در بازار صعودی: وقتی قیمت اصلاح میکند و SOPR به حدود ۱ برمی‌گردد و دوباره بالا می‌رود، می‌تواند نشانه‌ی این باشد که دارندگان حاضر نیستند با زیان بفروشند و فروش در نقطه‌ی سربهسر جذب شده است.
- در بازار نزولی: وقتی SOPR از زیر ۱ به حدود ۱ می‌رسد و دوباره پایین می‌رود، می‌تواند نشانه‌ی این باشد که دارندگان زیان‌ده در اولین فرصت سربهسر می‌فروشند.
- شکسته شدن الگو: وقتی در بازار صعودی SOPR برای مدتی زیر ۱ می‌ماند، یعنی عده‌ی زیادی حاضر شده‌اند با زیان خارج شوند؛ تغییری در رفتار که ارزش توجه دارد.
این‌ها الگوهای رفتاری‌اند، نه قانون. بارها پیش آمده که SOPR از ۱ عبور کرده و الگوی «مرسوم» کار نکرده است. داده‌ی روزانه نویز زیادی دارد؛ میانگین ۷ روزه برای دیدن روند مناسب‌تر است.
محدودیت‌ها: کجا SOPR گمراه میکند
- وزن دلاری: یک جابه‌جایی بسیار بزرگ از یک موجودیت می‌تواند عدد کل روز را تعیین کند. یک کاستودین که کوینهای قدیمی‌اش را به کیف‌پول تازه می‌برد، ممکن است «سودگیری عظیم» به نظر برسد.
- جابهجاییهای کاستودی و ETF: انتقالهای داخلی که درست برچسب نخورده باشند، SOPR را بی‌معنا بالا یا پایین می‌برند؛ نسخهی موجودیتی فقط تا حدی کمک میکند.
- قیمت مرجع: ارزش لحظهی ساخت و خرج معمولاً با قیمت روزانه یا ساعتی تخمین زده می‌شود، نه قیمت واقعی معامله‌ی آن شخص.
- معاملات بیرون از زنجیره: سود و زیان معامله‌گرانی که داخل صرافی خرید و فروش می‌کنند یا سهام ETF معامله می‌کنند، هرگز در SOPR دیده نمی‌شود.
پس SOPR بیشتر رفتار دارندگان روی زنجیره را توصیف میکند، که فقط بخشی از بازار است.
SOPR در کنار سایر شاخص‌ها
SOPR وقتی معنادارتر می‌شود که با وضعیت کلی کنار هم دیده شود. ترکیب «MVRV بالا» با «SOPR پایدار بالای ۱ و رو به افزایش» یعنی سود زیادی روی کاغذ هست و بخشی از آن در حال تحقق است. ترکیب «MVRV نزدیک ۱» با «SOPR زیر ۱» یعنی زیان‌ها در حال تحقق‌اند و فروشندگان ضعیف دارند خارج می‌شوند. هیچ‌کدام از این ترکیب‌ها نقطه‌ی ورود یا خروج نیست؛ فقط کمک می‌کنند بفهمید بازار در چه مرحله‌ای از رفتار سودگیری یا تسلیم است.
سناریوی فرضی گام‌به‌گام: فرض کنید بعد از یک رشد چندماهه، قیمت در دو هفته حدود ۱۵ درصد اصلاح میکند.
- STH-SOPR از حدود ۱٫۰۵ به حدود ۰٫۹۸ می‌رسد؛ یعنی خریداران تازه برای مدت کوتاهی با زیان کوچک فروخته‌اند.
- LTH-SOPR همچنان بالای ۱ است؛ دارندگان قدیمی به‌طور گسترده با زیان نمی‌فروشند.
- چند روز بعد STH-SOPR دوباره بالای ۱ برمی‌گردد و میانگین ۷ روزه‌اش هم بالا می‌رود.
تفسیر محتاطانه: فروش ناشی از ترس عمدتاً از خریداران تازه بوده و فعلاً جذب شده است. تفسیر نادرست: «پس کف قطعی است». اگر در هفته‌های بعد STH-SOPR مدام زیر ۱ بماند، همین تصویر به‌سرعت عوض می‌شود.
اشتباه‌های رایج
- خرید یا فروش مکانیکی در هر بار برخورد SOPR به عدد ۱.
- استفاده از SOPR خام بدون توجه به جابهجاییهای داخلی و نویز روزانه.
- یکسان دانستن STH-SOPR و LTH-SOPR در حالی که رفتار و نوسانشان بسیار متفاوت است.
- فرض اینکه SOPR سود و زیان کل بازار، از جمله معامله‌گران صرافی و ETF، را نشان می‌دهد.
- نتیجه‌گیری از یک جهش یک‌روزه بدون بررسی اینکه چه موجودیتی آن را ساخته است.
حجم و داده اینجا چه می‌گوید؟
SOPR سودگیری روی زنجیره را نشان می‌دهد؛ حجم و اوردر فلو نشان می‌دهند این عرضه در بازار چطور جذب شد:
- اگر SOPR بالا رفت (سودگیری) اما قیمت با حجم بالا ثابت ماند و CVD اسپات منفی نشد، احتمالاً تقاضا عرضه را جذب کرده است.
- اگر SOPR بالا رفت و همزمان ورودی به صرافی‌ها و فروش تهاجمی در اسپات دیده شد، سودگیری واقعاً به بازار رسیده است.
- اگر SOPR حول ۱ نوسان دارد و Funding و OI هم آرام‌اند، بازار احتمالاً در فاز انتظار است.
برای بررسی شخصی، روزهایی را که SOPR جهش عجیبی دارد پیدا کنید و بزرگ‌ترین تراکنش‌های آن روز را در اکسپلورر ببینید؛ گاهی پشت «سودگیری عظیم» فقط یک جابه‌جایی کیف‌پول سرد است.
پرسش‌های پرتکرار
SOPR چیست؟
نسبت ارزش دلاری کوینهای خرجشده در لحظهی خرج به ارزش آنها در لحظهی ساخت؛ بالای ۱ یعنی سود تحققیافته و زیر ۱ یعنی زیان تحققیافته.
فرق SOPR و aSOPR چیست؟
aSOPR خروجیهایی را که کمتر از یک ساعت عمر داشتهاند حذف میکند تا نویز جابهجاییهای سریع کمتر شود. نسخهی موجودیتی انتقالهای داخلی یک موجودیت را هم کنار میگذارد.
آیا برگشت SOPR به ۱ سیگنال خرید است؟
نه. این الگو در برخی دورهها رفتار سربهسر را نشان داده، اما بارها شکسته است. آن را زمینه ببینید و با دادههای دیگر بسنجید.
این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.