تتر چیست و چطور کار می‌کند؟ ذخایر، صدور و بازخرید USDT

درس ۲ از ۹ · مبتدی

تتر چیست و چه کسی پشت آن است؟

تتر (USDT) بزرگ‌ترین استیبل‌کوین جهان است: توکنی که شرکت Tether صادر می‌کند و قرار است هر واحد آن معادل یک دلار آمریکا باشد. تتر یک استیبل‌کوین متمرکز با پشتوانه‌ی ذخایر است؛ یعنی یک شرکت مشخص آن را می‌سازد، ذخایر را نگه می‌دارد و قرارداد هوشمند توکن را کنترل می‌کند. طبق گزارش Crypto-Economy در اکتبر ۲۰۲۶، عرضه‌ی USDT حدود ۱۸۴ میلیارد دلار بوده است.

تتر روی چند بلاکچین منتشر شده، از جمله ترون (TRC20) و اتریوم (ERC20). هر نسخه قرارداد جداگانه‌ی خودش را دارد، اما همه را همان شرکت صادر می‌کند. به همین دلیل وقتی می‌گوییم «تتر» در واقع از چند توکن هم‌نام روی شبکه‌های مختلف حرف می‌زنیم که فقط از طریق ناشر یا پل‌ها به هم تبدیل می‌شوند.

مهم‌ترین تفاوت تتر با بیت‌کوین این است که بیت‌کوین ناشر ندارد، اما تتر کاملاً به تصمیم‌ها، ذخایر و رابطه‌ی ناشرش با بانک‌ها و قانون‌گذاران وابسته است. هر چیزی که روی این شرکت اثر بگذارد، روی توکن هم اثر می‌گذارد.

صدور و بازخرید: چرخه‌ای که پگ را نگه می‌دارد

چرخه‌ی اصلی تتر ساده است:

1. صدور (Mint): یک مشتری تأییدشده‌ی Tether، که معمولاً یک صرافی، بازارساز یا شرکت بزرگ است و فرایند احراز هویت را با خود ناشر گذرانده، دلار به حساب بانکی شرکت می‌فرستد. Tether به همان اندازه USDT تازه می‌سازد و به آدرس مشتری می‌فرستد.
2. بازخرید (Redeem): مشتری تأییدشده USDT را به ناشر برمی‌گرداند، توکن‌ها از گردش خارج یا سوزانده می‌شوند و دلار به حساب بانکی مشتری برمی‌گردد.

این مسیر برای کاربر خرد عملاً باز نیست: حداقل مبلغ بالاست و احراز هویت سخت‌گیرانه‌ای دارد. کاربر عادی تتر را از صرافی، بازار نظیربه‌نظیر یا فروشنده‌ی دیگر می‌خرد؛ یعنی در بازار ثانویه.

پگ از اینجا حفظ می‌شود: اگر قیمت USDT در بازار جهانی به زیر یک دلار برود، دارندگان دسترسی به بازخرید آن را ارزان می‌خرند و یک دلار تحویل می‌گیرند؛ اگر بالاتر برود، تتر تازه صادر می‌کنند و می‌فروشند. این آربیتراژ قیمت را به یک دلار نزدیک نگه می‌دارد، به شرط اینکه بازار به بازخرید باور داشته باشد.

ذخایر: گزارش تأیید یا حسابرسی؟

ادعای اصلی هر ناشر استیبل‌کوین این است که در برابر هر توکن، دارایی کافی نگه می‌دارد. اما مهم است بدانید این ادعا با چه نوع گزارشی پشتیبانی می‌شود:

Tether به‌طور دوره‌ای گزارش تأیید منتشر می‌کند و طبق همین گزارش‌ها بخش بزرگی از ذخایرش در اوراق کوتاه‌مدت خزانه‌ی آمریکا و معادل نقد است، به‌همراه دارایی‌های دیگر. وقتی گزارشی را می‌خوانید، سه سؤال بپرسید: نوع گزارش چیست؟ تاریخ آن کی است؟ و چه بخشی از ذخایر در دارایی‌های کم‌نقدشونده‌تر است؟

چرا قیمت تتر در بازار تکان می‌خورد؟

در بازار جهانی، قیمت USDT معمولاً بسیار نزدیک یک دلار است، اما در روزهای پرتنش ممکن است برای مدت کوتاهی کمی بالاتر یا پایین‌تر معامله شود؛ چون آربیتراژ فقط از دست کسانی برمی‌آید که به صدور و بازخرید دسترسی دارند و این کار زمان می‌برد.

در بازار تومانی داستان فرق دارد. قیمت تتر به تومان تقریباً همان نرخ دلار در بازار داخلی به‌علاوه‌ی اثر محدودیت‌های محلی است. طبق گزارش رکنا، روز ۲۰ مهر ۱۴۰۵ (۱۲ اکتبر ۲۰۲۶) هر تتر حدود ۲۶۴ هزار تومان معامله شده است. عواملی که این قیمت را تکان می‌دهند:

• انتظارات تورمی و نرخ دلار آزاد؛
• محدودیت درگاه‌های ریالی صرافی‌ها؛ طبق گزارش Crypto Briefing، بانک مرکزی اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ سقف روزانه‌ی ۲٬۰۰۰ تتر برای هر کاربر و توقف شبانه‌ی معاملات را به‌طور موقت اعمال کرد و در ۳ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش شد که قصد مسدود کردن حساب‌های ریالی چند صرافی بزرگ را دارد؛
• عمق کم دفتر سفارش در ساعات کم‌حجم.

پس «تتر = دلار» فقط تقریبی است؛ هم ناشر و هم مقررات داخلی روی ارزش واقعی آن برای شما اثر دارند.

«تتر فلش» و تترهای تقلبی

چون تتر پرتقاضاست، کلاهبرداری‌های زیادی حول آن شکل گرفته است. رایج‌ترینش در فضای فارسی «تتر فلش» است: توکنی جعلی یا موقتی که با نام و نماد USDT در کیف‌پول قربانی نمایش داده می‌شود، معمولاً با «تخفیف» فروخته می‌شود و هیچ ارزشی ندارد. طبق توضیح ارزدیجیتال، هر پیشنهاد فروش تتر زیر قیمت بازار نشانه‌ی کلاهبرداری است.

چند اصل ساده:

• نام و نماد توکن را هر کسی می‌تواند جعل کند؛ ملاک فقط آدرس قرارداد رسمی است که ناشر اعلام کرده.
• تتر واقعی هیچ‌وقت «ارزان‌تر از بازار» یا «با تاریخ انقضا» فروخته نمی‌شود.
• «تتر رایگان»، «ماینینگ تتر» و سود ثابت تضمینی، طعمه‌های شناخته‌شده‌اند.

یک ریسک دیگر در خریدهای نظیربه‌نظیر از افراد ناشناس در تلگرام و اینستاگرام است. اگر پول ریالی از حساب شخص ثالثی بیاید یا قرار باشد به حساب شخص ثالثی برود، ممکن است بخشی از زنجیره‌ی حساب‌های اجاره‌ای باشد که برای پول‌شویی و کلاهبرداری به کار می‌رود. در این حالت حتی خریدار یا فروشنده‌ی بی‌خبر هم ممکن است درگیر پیگیری قضایی شود و حسابش مسدود شود.

در درس کارمزد شبکه‌ها یاد می‌گیرید چطور قرارداد توکن را در اکسپلورر بررسی کنید.

پرسش‌های پرتکرار

تتر چیست به زبان ساده؟

استیبل‌کوینی است که شرکت Tether صادر می‌کند و قرار است هر واحد آن یک دلار ارزش داشته باشد. پشتوانه‌اش ذخایری است که ناشر نگه می‌دارد و کنترل قرارداد توکن هم با ناشر است.

آیا تتر واقعاً پشتوانه دارد؟

Tether گزارش‌های تأیید دوره‌ای از ذخایرش منتشر می‌کند. این گزارش‌ها تصویر لحظه‌ای‌اند، نه حسابرسی کامل؛ پس ریسک ناشر صفر نیست.

چرا قیمت تتر در ایران با دلار جهانی فرق دارد؟

چون قیمت تومانی تتر عملاً نرخ دلار در بازار داخلی است و عرضه و تقاضای محلی، محدودیت درگاه‌های ریالی و تصمیم‌های بانک مرکزی روی آن اثر می‌گذارند.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.