تفاوت TRC20 و ERC20 و BEP20: شبکه، توکن و کارمزد انتقال

درس ۴ از ۱۰ · مبتدی

یک توکن، چند شبکه

وقتی در صرافی گزینه‌ی برداشت تتر را می‌زنید، معمولاً با فهرستی از شبکه‌ها روبه‌رو می‌شوید: TRC20، ERC20، BEP20 و گاهی چند گزینه‌ی دیگر. دلیلش این است که USDT یک بلاکچین مستقل نیست؛ توکنی است که روی چند بلاکچین مختلف وجود دارد. روی هر شبکه، یک قرارداد هوشمند جداگانه موجودی‌ها را نگه می‌دارد.

این نسخه‌ها به‌طور خودکار به هم وصل نیستند. تتری که روی شبکه‌ی ترون است، در دفتر ترون ثبت شده و تتر روی اتریوم در دفتر اتریوم. شبکه‌ها از وجود هم خبر ندارند. صرافی‌ها و پل‌ها (Bridge) با نگه داشتن موجودی روی چند شبکه، این جابه‌جایی را برای کاربر ممکن می‌کنند.

یک نکته‌ی دقیق‌تر که بسیاری نمی‌دانند: همه‌ی نسخه‌هایی که اسم USDT دارند را خود Tether منتشر نکرده است. برای نمونه، اگر قرارداد رایج تتر روی BNB Smart Chain را در اکسپلورر BscScan باز کنید، نام آن Binance-Peg BSC-USD است؛ یعنی نسخه‌ای پل‌شده با پشتوانه‌ی بایننس، نه انتشار مستقیم Tether. این یعنی یک لایه‌ی اعتماد اضافه.

TRC20، ERC20 و BEP20 دقیقاً یعنی چه؟

این سه نام، اسم استاندارد توکن روی سه بلاکچین مختلف است:

• ERC20: استاندارد توکن روی اتریوم. آدرس‌ها با 0x شروع می‌شوند و کارمزد با اتر (ETH) پرداخت می‌شود.
• TRC20: استاندارد توکن روی ترون. آدرس‌ها معمولاً با حرف T شروع می‌شوند و کارمزد با منابع شبکه‌ی ترون یعنی انرژی و پهنای باند پرداخت می‌شود که یا با سوزاندن TRX تأمین می‌شود یا با فریز (Stake) کردن TRX.
• BEP20: استاندارد توکن روی BNB Smart Chain. این شبکه با اتریوم سازگار است، پس آدرس‌ها دقیقاً همان قالب 0x را دارند و کارمزد با BNB پرداخت می‌شود.

قانون طلایی این جدول: برای فرستادن هر توکن، کوین بومی همان شبکه را برای کارمزد لازم دارید (یا در ترون، منابع کافی). کیف پولی که فقط USDT دارد و هیچ ETH، BNB یا TRX ندارد، معمولاً نمی‌تواند آن را جابه‌جا کند.

کارمزد از کجا می‌آید و چرا ثابت نیست

کارمزد شبکه به مقدار پولی که می‌فرستید بستگی ندارد؛ به کار محاسباتی تراکنش و شلوغی شبکه بستگی دارد. فرستادن ۱۰ تتر و ۱۰ هزار تتر روی یک شبکه تقریباً همان کارمزد شبکه را دارد. سه عامل اصلی:

• شلوغی شبکه: در اتریوم، کارمزد پایه با تقاضا بالا و پایین می‌رود.
• نوع عملیات: انتقال توکن از انتقال کوین بومی گران‌تر است، چون یک قرارداد هوشمند اجرا می‌شود.
• وضعیت آدرس مقصد در ترون: در شبکه‌ی ترون، انتقال تتر به آدرسی که هیچ‌وقت USDT نداشته معمولاً انرژی بیشتری مصرف می‌کند.

کارمزدی که صرافی هنگام برداشت از شما می‌گیرد، با کارمزد واقعی شبکه یکی نیست؛ هر صرافی آن را خودش تعیین می‌کند و ممکن است بیشتر یا کمتر از هزینه‌ی واقعی باشد. پیش از هر برداشت، رقم نهایی را در صفحه‌ی تأیید بخوانید. چون این ارقام مدام تغییر می‌کنند، در این درس عدد ثابتی برای کارمزد هیچ شبکه‌ای نمی‌دهیم.

چرا ارسال روی شبکه‌ی اشتباه دارایی را از بین می‌برد

شبکه‌ی فرستنده و گیرنده باید دقیقاً یکی باشد. حالت‌های رایج اشتباه:

1. TRC20 به آدرس 0x (یا برعکس): قالب آدرس فرق دارد و کیف پول یا صرافی معمولاً اجازه‌ی ارسال نمی‌دهد. این خوش‌شانسی است.
2. ERC20 به آدرس BEP20 (یا برعکس): خطرناک‌ترین حالت. چون هر دو آدرس 0x هستند، سیستم ایرادی نمی‌گیرد و تراکنش انجام می‌شود، اما دارایی روی شبکه‌ای می‌نشیند که گیرنده آن را انتظار نداشته. اگر آدرس مقصد کیف پول شخصی خودتان باشد، معمولاً با افزودن همان شبکه در کیف پول قابل دسترسی است. اگر آدرس واریز یک صرافی باشد، بازیابی کاملاً به سیاست آن صرافی بستگی دارد: ممکن است با هزینه برگرداند، ممکن است اصلاً برنگرداند.
3. ارسال به آدرس قرارداد توکن: برخی کاربران به‌جای آدرس گیرنده، آدرس قرارداد USDT را کپی می‌کنند. این دارایی تقریباً همیشه از دست می‌رود.
4. توکن جعلی با همان نام: هر کسی می‌تواند توکنی بسازد که نامش USDT باشد. معتبر بودن را آدرس قرارداد تعیین می‌کند، نه اسم و لوگو.

بلاکچین هیچ پشتیبانی ندارد که اشتباه را برگرداند. پس انتخاب شبکه را یک تصمیم مالی ببینید، نه یک گزینه‌ی فنی بی‌اهمیت.

چک‌لیست کوتاه پیش از انتخاب شبکه

پیش از هر انتقال، این چند سؤال را به ترتیب از خودتان بپرسید:

1. گیرنده کدام شبکه را قبول می‌کند؟ این را از صفحه‌ی واریز خود صرافی یا مستقیم از گیرنده بپرسید، نه از حدس خودتان.
2. آدرس با همان شبکه می‌خواند؟ آدرس T برای ترون و آدرس 0x برای اتریوم یا BNB Smart Chain. اگر آدرس 0x است، شبکه را هم صریح بپرسید.
3. کوین کارمزد را دارید؟ در کیف پول شخصی، موجودی TRX، ETH یا BNB را پیش از ارسال توکن بررسی کنید.
4. قرارداد توکن درست است؟ اگر توکنی را دستی به کیف پول اضافه می‌کنید، آدرس قرارداد را از منبع رسمی صادرکننده بگیرید.
5. مقدار آزمایشی فرستاده‌اید؟ برای مبالغ مهم، اول مقدار کوچکی بفرستید و رسیدنش را ببینید.

این پنج سؤال یک دقیقه وقت می‌گیرد و جلوی رایج‌ترین ضررهای انتقال را می‌گیرد.

پرسش‌های پرتکرار

تفاوت TRC20 و ERC20 چیست؟

TRC20 استاندارد توکن روی شبکه‌ی ترون است و ERC20 استاندارد توکن روی اتریوم. آدرس‌های ترون با T و آدرس‌های اتریوم با 0x شروع می‌شوند و کارمزد هر کدام با کوین یا منابع همان شبکه پرداخت می‌شود. تتر روی هر دو وجود دارد، اما این دو نسخه به هم وصل نیستند.

اگر تتر را با شبکه‌ی اشتباه بفرستم چه می‌شود؟

بستگی دارد. اگر به کیف پول شخصی خودتان با همان کلید فرستاده باشید، معمولاً با افزودن شبکه‌ی درست قابل دسترسی است. اگر به آدرس صرافی باشد، تصمیم با صرافی است و ممکن است دارایی از دست برود.

کدام شبکه برای انتقال تتر بهتر است؟

شبکه‌ی «بهتر» شبکه‌ای است که گیرنده دقیقاً آن را پشتیبانی می‌کند. پس از آن می‌توانید کارمزد و سرعت را مقایسه کنید. کارمزدها مدام تغییر می‌کنند و ریسک مسدودی صادرکننده روی همه‌ی شبکه‌ها وجود دارد.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.