رسم زون عرضه و تقاضا: الگوهای RBR، DBD، RBD و DBR

درس ۲ از ۸ · مبتدی

کندل پایه چیست؟

قبل از رسم هر زون باید پایه (Base) را بشناسید. پایه یک یا چند کندل است که بدنه‌ی کوچکی نسبت به کل دامنه‌ی خودش دارد؛ یعنی بازار در آن فاصله‌ی زمانی تصمیم قاطعی نگرفته است. یک قرارداد رایج این است که اگر بدنه‌ی کندل کمتر از حدود نصف کل طول آن (از سقف تا کف) باشد، آن را کندل پایه حساب کنیم. این عدد قانون طبیعی بازار نیست؛ یک قرارداد برای یکنواخت کردن تصمیم‌هاست و می‌توانید آن را در تست خودتان تغییر دهید.

در مقابل، کندل حرکتی (Leg candle) کندلی است با بدنه‌ی بزرگ و سایه‌های کوتاه که نشان می‌دهد یک طرف بازار کنترل را گرفته است. زون از کنار هم قرار گرفتن این دو نوع کندل ساخته می‌شود: حرکت، مکث، حرکت.

تعداد کندل‌های پایه هم مهم است. پایه‌ی یک تا چند کندلی معمولاً تمیزتر تفسیر می‌شود. وقتی پایه خیلی طولانی می‌شود (مثلاً ده‌ها کندل)، دیگر با یک مکث کوتاه روبه‌رو نیستیم و بیشتر یک محدوده‌ی رنج داریم که منطق دیگری دارد.

چهار الگوی اصلی: ادامه‌دهنده و برگشتی

بر اساس جهت حرکت ورودی و خروجی، چهار ترکیب داریم. حروف از کلمات Rally (رالی، حرکت صعودی)، Drop (دراپ، حرکت نزولی) و Base (پایه) می‌آیند:

قاعده‌ی ساده‌ی به خاطر سپردن: حرکت خروجی نوع زون را تعیین می‌کند. اگر قیمت از پایه بالا رفته باشد، زون تقاضاست؛ اگر پایین آمده باشد، زون عرضه. حرکت ورودی فقط می‌گوید الگو ادامه‌ی روند است یا برگشت آن.

الگوهای ادامه‌دهنده (RBR و DBD) در وسط یک روند شکل می‌گیرند و نشان می‌دهند روند بعد از یک استراحت کوتاه ادامه پیدا کرده است. الگوهای برگشتی (DBR و RBD) در انتهای یک حرکت ظاهر می‌شوند و جای تغییر جهت را نشان می‌دهند. برگشتی‌ها جذاب‌ترند چون نزدیک سقف و کف‌ها هستند، اما چون خلاف حرکت قبلی‌اند، تشخیص اشتباهشان هم بیشتر است.

مرز نزدیک و مرز دور

هر زون دو خط دارد:

• مرز نزدیک (Proximal Line): خطی که به قیمت فعلی نزدیک‌تر است و قیمت در بازگشت اول به آن می‌رسد.
• مرز دور (Distal Line): خطی که دورتر از قیمت فعلی است و معمولاً مرز ابطال زون حساب می‌شود.

برای زون تقاضا، مرز نزدیک معمولاً بالاترین بدنه‌ی کندل‌های پایه است و مرز دور پایین‌ترین نقطه‌ی (سایه‌ی) پایه یا کل الگو. برای زون عرضه برعکس: مرز نزدیک پایین‌ترین بدنه‌ی پایه و مرز دور بالاترین سایه.

دو روش رایج برای رسم وجود دارد:

1. بدنه تا سایه: مرز نزدیک روی بدنه‌ها، مرز دور روی دورترین سایه. زون باریک‌تر و دقیق‌تر است.
2. سایه تا سایه: هر دو مرز روی سایه‌ها. زون پهن‌تر است و احتمال اینکه قیمت قبل از رسیدن به آن برگردد کمتر است، اما حد ضرر هم بزرگ‌تر می‌شود.

در الگوهای برگشتی (DBR و RBD)، دورترین نقطه معمولاً در خود پایه یا کندل‌های اطرافش است؛ پس مرز دور را روی دورترین سایه‌ی کل ساختار بگذارید. در الگوهای ادامه‌دهنده، مرز دور معمولاً دورترین سایه‌ی خود پایه است.

یک مثال کامل روی طلا

اعداد این مثال فرضی‌اند و فقط برای آموزش. فرض کنید در تایم‌فریم چهارساعته‌ی XAUUSD این اتفاق‌ها افتاده است:

1. قیمت با سه کندل نزولی از 4,090 تا 4,040 پایین آمده است (دراپ).
2. دو کندل کوچک ثبت شده: کندل اول با بدنه‌ی بین 4,046 و 4,042 و کمترین قیمت 4,036؛ کندل دوم با بدنه‌ی بین 4,044 و 4,047 و کمترین قیمت 4,039 (پایه).
3. بعد یک کندل صعودی بزرگ تا 4,082 و کندل بعدی تا 4,101 رفته است (رالی).

این ساختار یک DBR است، پس زون تقاضای برگشتی داریم. با روش بدنه تا سایه، مرز نزدیک بالاترین بدنه‌ی پایه یعنی 4,047 و مرز دور پایین‌ترین سایه یعنی 4,036 است. پس زون تقاضا محدوده‌ی 4,036 تا 4,047 است؛ حدود یازده دلار پهنا.

حالا یک سؤال کنترلی بپرسید: آیا حرکت خروجی واقعاً قوی بود؟ در این مثال قیمت در دو کندل حدود 55 دلار از پایه فاصله گرفته و از سقف قبلی 4,090 هم عبور کرده است. این همان چیزی است که زون را قابل توجه می‌کند. اگر رالی فقط به 4,060 رسیده و برگشته بود، این محدوده ارزش علامت زدن نداشت.

نکته‌های عملی رسم

• زون را تا جایی که قیمت دوباره به آن برنگشته، به سمت راست چارت امتداد دهید. این‌طوری فقط زون‌های تازه روی چارت می‌مانند.
• اگر پهنای زون نسبت به نوسان معمول آن تایم‌فریم خیلی زیاد است، زون را در تایم‌فریم پایین‌تر دقیق کنید (در درس چندتایم‌فریمی توضیح می‌دهیم).
• برای طلا، اسپرد کارگزار و تفاوت قیمت بین کارگزارها را در نظر بگیرید؛ مرزها را میلی‌متری نبینید.
• قوانین رسم را قبل از تست بنویسید و تغییرشان ندهید. مهم‌ترین خطر این سبک، رسم زون بعد از دیدن نتیجه است.

هر روش رسمی که انتخاب کنید، ثبات از دقت مهم‌تر است. اگر یک روز بدنه تا سایه و روز دیگر سایه تا سایه بکشید، دیگر نمی‌توانید نتایج را مقایسه کنید.

📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی

پرسش‌های پرتکرار

پایه حداکثر چند کندل می‌تواند باشد؟

عدد ثابت علمی وجود ندارد. بسیاری از معامله‌گران پایه‌ی کوتاه، حدود یک تا شش کندل، را ترجیح می‌دهند چون نشانه‌ی عدم تعادل سریع است. هر عددی انتخاب می‌کنید، آن را بنویسید و ثابت نگه دارید.

زون‌های ادامه‌دهنده بهترند یا برگشتی؟

هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. ادامه‌دهنده‌ها هم‌جهت روندند و برگشتی‌ها نقطه‌ی ورود بهتری نزدیک سقف و کف می‌دهند ولی خطای بیشتری دارند. نتیجه را فقط تست قوانین خودتان روی داده‌ی طلا مشخص می‌کند.

مرز دور را دقیقاً روی سایه بگذارم یا کمی فاصله بدهم؟

مرز دور خود زون روی دورترین سایه است. فاصله‌ی اضافه برای اسپرد و نوسان مربوط به حد ضرر است، نه مرز زون؛ این موضوع در درس ورود و حد ضرر توضیح داده شده است.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.