ولوم پروفایل چیست؟ آناتومی POC، ناحیه‌ی ارزش، VAH، VAL، HVN و LVN

درس ۲ از ۹ · مبتدی

ولوم پروفایل دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

نمودار حجم معمولی زیر کندل‌ها نشان می‌دهد در هر بازه‌ی زمانی چقدر معامله شده است. ولوم پروفایل همان حجم را روی محور قیمت می‌چیند: برای هر سطح قیمت یک میله‌ی افقی رسم می‌شود که طولش برابر کل حجم معامله‌شده در آن سطح در بازه‌ی انتخابی است. نتیجه یک هیستوگرام افقی است که نشان می‌دهد بازار کجا بیشترین و کجا کمترین معامله را پذیرفته است.

سه نوع رایج پروفایل:

• پروفایل جلسه‌ای (Session): برای هر روز معاملاتی جداگانه ساخته می‌شود.
• پروفایل بازه‌ی ثابت (Fixed Range): از نقطه‌ای که شما انتخاب می‌کنید تا نقطه‌ی دیگر، مثلاً از شروع یک رالی تا انتهای آن.
• پروفایل ترکیبی (Composite): چند روز یا چند هفته را در یک پروفایل جمع می‌کند (درس ششم).

یک تنظیم مهم اندازه‌ی ردیف (Row Size) است. کوچک‌ترین تغییر قیمت در آتی طلا (GC) یک دهم دلار است. اگر هر ردیف را یک تیک بگیرید، پروفایل پرنویز می‌شود؛ بسیاری از معامله‌گران ردیف‌های ۰٫۵ تا ۱ دلاری را برای طلا خواناتر می‌دانند. انتخاب شما روی محل دقیق POC و نودها اثر دارد، پس یک تنظیم ثابت انتخاب کنید و تغییرش ندهید.

POC: نقطه‌ی کنترل

POC (Point of Control) سطح قیمتی است که بیشترین حجم در بازه‌ی پروفایل در آن معامله شده؛ یعنی بلندترین میله‌ی هیستوگرام. از نظر آماری، POC «مُد» توزیع است، نه میانگین آن. این تفاوت در درس VWAP اهمیت پیدا می‌کند.

POC را می‌توان پرمعامله‌ترین قیمت مورد توافق دو طرف دانست. چند نکته‌ی دقیق:

• اگر دو سطح حجم برابر داشته باشند، بیشتر نرم‌افزارها سطحی را که به وسط دامنه نزدیک‌تر است انتخاب می‌کنند؛ قاعده‌ی نرم‌افزار خود را بدانید.
• POC در حال شکل‌گیری (Developing POC) در طول روز جابه‌جا می‌شود. جابه‌جایی پیوسته‌ی آن به یک سمت نشان می‌دهد ارزش در حال مهاجرت است؛ ثابت ماندنش نشانه‌ی تعادل است.
• POC روز قبل اغلب نقطه‌ی مرجع خوبی است، اما «حمایت» یا «مقاومت» خودکار نیست. قیمت گاهی از آن مثل یک آهن‌ربا عبور می‌کند و گاهی واکنش می‌دهد.

ناحیه‌ی ارزش ۷۰٪، VAH و VAL

ناحیه‌ی ارزش (Value Area) محدوده‌ای از قیمت است که حدود ۷۰ درصد کل حجم پروفایل را در بر می‌گیرد. لبه‌ی بالای آن VAH (Value Area High) و لبه‌ی پایین آن VAL (Value Area Low) نام دارد.

عدد ۷۰ درصد از این ایده آمده که در یک توزیع نرمال حدود ۶۸ درصد داده‌ها در فاصله‌ی یک انحراف معیار از مرکز قرار می‌گیرند. این یک قرارداد است، نه قانون طبیعی؛ برخی نرم‌افزارها ۶۸ یا ۸۰ درصد را هم اجازه می‌دهند.

روش محاسبه‌ی رایج:

1. از POC شروع کنید.
2. حجم دو ردیف بالای ناحیه‌ی فعلی را جمع کنید و با مجموع دو ردیف پایین مقایسه کنید.
3. جفتی را که حجم بیشتری دارد به ناحیه اضافه کنید.
4. تکرار کنید تا مجموع حجم ناحیه به ۷۰ درصد کل برسد.

بعضی پلتفرم‌ها به‌جای دو ردیف، یک ردیف را مقایسه می‌کنند، پس VAH و VAL ممکن است بین نرم‌افزارها کمی فرق کنند. مثال فرضی: اگر پروفایل دیروز GC بین 3,975 و 4,030 بوده، POC روی 4,004.0 و ناحیه‌ی ارزش از 3,992.5 تا 4,013.5 محاسبه شده، معنایش این است که بیشتر معاملات دیروز در همین حدود ۲۱ دلار انجام شده و قیمت‌های بیرون از آن کمتر پذیرفته شده‌اند.

HVN و LVN: نودهای پرحجم و کم‌حجم

در هر پروفایل جز POC، برآمدگی‌ها و فرورفتگی‌های دیگری هم دیده می‌شود:

• HVN (High Volume Node): سطحی که حجم آن نسبت به اطرافش بالاست. یعنی بازار آنجا زمان گذرانده و معامله را پذیرفته است. وقتی قیمت به HVN برمی‌گردد معمولاً کند می‌شود و چرخش می‌کند، چون آنجا هر دو طرف راضی‌اند.
• LVN (Low Volume Node): دره‌ای در پروفایل که حجم آن نسبت به اطرافش کم است. یعنی قیمت از آنجا سریع عبور کرده یا آنجا رد شده است. LVNها اغلب مرز بین دو ناحیه‌ی پذیرش‌اند و قیمت معمولاً یا از آن‌ها سریع رد می‌شود یا آنجا واکنش نشان می‌دهد.

یک قاعده‌ی ذهنی کاربردی: قیمت در HVNها «می‌ماند» و در LVNها «می‌گذرد». اگر قیمت از یک LVN عبور کند و بالای آن بماند، هدف منطقی بعدی معمولاً HVN بعدی است. این یک چارچوب برای فکر کردن است، نه پیش‌بینی؛ در روزهای پرخبر LVNها هم بدون هیچ واکنشی شکسته می‌شوند.

تنظیمات جلسه برای طلا و محدودیت‌ها

آتی طلا تقریباً ۲۳ ساعت در روز روی Globex معامله می‌شود. دو انتخاب رایج برای ساخت پروفایل روزانه داریم:

• جلسه‌ی کامل (از ۱۸:۰۰ تا ۱۷:۰۰ به وقت نیویورک): همه‌ی حجم را می‌بیند، ولی ساعت‌های کم‌حجم آسیا را هم وارد می‌کند.
• جلسه‌ی روزانه‌ی COMEX (از ۸:۲۰ تا ۱۳:۳۰ به وقت نیویورک): پرحجم‌ترین بخش روز را جدا می‌کند و برای TPO و نوع روز تمیزتر است.

هر دو قابل دفاع‌اند؛ مهم این است که یکی را انتخاب و همیشه همان را استفاده کنید. ولوم پروفایل وقتی بهتر کار می‌کند که حجم کافی و واقعی پشتش باشد. روی XAUUSD در بروکر CFD، پروفایل از تیک ولوم ساخته می‌شود که شکل کلی را تقریب می‌زند ولی POC و لبه‌ها ممکن است چند دلار جابه‌جا باشند و بین بروکرها فرق کنند.

📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی

پرسش‌های پرتکرار

POC در ولوم پروفایل یعنی چه؟

POC یا نقطه‌ی کنترل سطح قیمتی است که بیشترین حجم معامله در بازه‌ی پروفایل در آن ثبت شده؛ یعنی بلندترین میله‌ی هیستوگرام افقی.

چرا ناحیه‌ی ارزش ۷۰ درصد است؟

از تقریب یک انحراف معیار در توزیع نرمال (حدود ۶۸ درصد) گرفته شده. یک قرارداد رایج است و می‌توان آن را تغییر داد، اما باید ثابت بماند.

فرق HVN و LVN چیست؟

HVN سطحی با حجم بالا نسبت به اطراف است که بازار آنجا معامله را پذیرفته؛ LVN دره‌ای کم‌حجم است که قیمت سریع از آن عبور کرده یا رد شده.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.