مبانی VSA: دامنه، محل بسته‌شدن و حجم
درس ۵ از ۸ · متوسط
VSA از کجا آمد؟
تحلیل حجم و دامنه (Volume Spread Analysis یا VSA) را تام ویلیامز (Tom Williams)، معامله‌گر بریتانیایی که سال‌ها با گروه‌های معاملاتی بزرگ کار کرده بود، بر پایه‌ی ایده‌های وایکاف توسعه داد. تفاوت اصلی در مقیاس است: وایکاف بیشتر به ساختار رنج‌ها و موج‌ها نگاه میکند و VSA روی تک‌تک کندلها و رابطه‌ی آن‌ها با کندل‌های قبلی تمرکز دارد. هر دو یک پرسش دارند: آیا فعالیت حرفه‌ای‌ها در این لحظه به سمت خرید است یا فروش؟
VSA بازار را به دو گروه ساده تقسیم میکند: حرفه‌ای‌ها که با سرمایه‌ی بزرگ و صبر عمل می‌کنند و عموم معامله‌گران که بیشتر به هیجان و خبر واکنش نشان می‌دهند. در این چارچوب، هر کندل یا نشانه‌ی «قدرت» است، یا نشانه‌ی «ضعف»، یا خنثی. نشانه‌ی قدرت یعنی شواهدی از جذب عرضه یا نبود فروشنده و نشانه‌ی ضعف یعنی شواهدی از فروش حرفه‌ای یا نبود خریدار. این تقسیم‌بندی ساده‌سازی است، اما برای منظم‌کردن خوانش کندلها بسیار کاربردی است.
سه متغیر اصلی
- دامنه (Spread): فاصله‌ی سقف تا کف کندل. آن را نسبت به حدود بیست کندل اخیر بلند، متوسط یا باریک می‌نامیم.
- محل بسته‌شدن (Close): این‌که کندل در یک‌سوم بالایی، میانی یا پایینی دامنه‌اش بسته شده است. بسته‌شدن در بالا یعنی خریداران تا پایان کندل دست بالا را داشته‌اند.
- حجم (Volume): همیشه نسبی است؛ بیشتر یا کمتر از دو کندل قبلی، یا بسیار بالا نسبت به میانگین.
این سه متغیر بدون «بستر» (Background) معنا ندارند. یک کندل مشخص در انتهای یک روند صعودی طولانی، در کف یک رنج یا بلافاصله پس از یک کندل پرحجم، سه پیام متفاوت دارد. اصل طلایی VSA این است که هیچ کندلی را جدا از کندل‌های پیش از آن نخوانید.
نشانه‌های ضعف: No Demand و Upthrust
No Demand (نبود تقاضا): کندل صعودی با دامنه‌ی باریک و حجمی کمتر از دو کندل قبلی، معمولاً پس از یک رالی یا نزدیک مقاومت. پیامش این است که حرفه‌ای‌ها علاقه‌ای به خرید در قیمت‌های بالاتر نشان نمی‌دهند. تأیید آن کندل بعدی است که بالاتر نرود یا پایین‌تر بسته شود.
Upthrust (آپ‌تراست): کندلی که به سقف تازه می‌رسد اما نزدیک کف خود بسته می‌شود، اغلب با دامنه‌ی بلند. اگر حجم بالا باشد، یعنی عرضه‌ی سنگین در بالا فعال بوده است. این رویداد در مقیاس یک کندل است و با UTAD که بخشی از ساختار توزیع است فرق دارد.
مثال فرضی: طلا در یک رالی به ۴۰۹۸ دلار می‌رسد. یک کندل پانزده‌دقیقه‌ای تا ۴۱۰۴ بالا می‌رود و در ۴۰۹۷ بسته می‌شود، با حجمی دو برابر میانگین همان ساعت؛ این یک Upthrust است. کندل صعودی بعدی باریک و کم‌حجم است (No Demand). اعداد صرفاً برای مثال‌اند.
نشانه‌های قدرت: No Supply، Stopping Volume و Test
| نشانه | تعریف | بستر معمول |
| No Supply | کندل نزولی با دامنه‌ی باریک و حجمی کمتر از دو کندل قبلی | اصلاح در روند صعودی یا نزدیک حمایت |
| Stopping Volume | کندل نزولی پرحجم با دامنه‌ی بلند که در میانه یا بالای دامنه‌اش بسته می‌شود | پس از افت تند؛ نسخه‌ی کندلی SC |
| Test | افت به ناحیه‌ی فروش قبلی یا زیر کف اخیر با حجم کم و بسته‌شدن در بالا یا میانه | پس از نشانه‌های قدرت، برای سنجیدن عرضه |
Stopping Volume نشان می‌دهد خریداران بزرگ فروش هیجانی را جذب کرده‌اند، اما معمولاً بلافاصله روند را برنمی‌گرداند؛ اغلب چند کندل نوسان و یک تست لازم است. تست موفق با حجم کم انجام می‌شود و حرکت صعودی پس از آن می‌آید. اگر تست با حجم بالا باشد، یعنی عرضه هنوز حاضر است و باید منتظر ماند.
VSA کی کار میکند و کی نه؟
- کار میکند وقتی حجم واقعی داریم، بستر روشن است و نشانه با ساختار وایکاف هم‌خوانی دارد.
- ضعیف است وقتی کندلها مکانیکی و تک‌تک خوانده می‌شوند. کندل‌های لحظه‌ی خبر، بازگشایی بازارها و ساعات کم‌حجم، حجم را از معنای عادی دور می‌کنند.
- نکته‌ی طلا: حجم XAUUSD حجم تیک است و میان کارگزاران فرق دارد؛ یک No Demand روی نمودار یک کارگزار ممکن است روی نمودار دیگری دیده نشود. برای VSA دقیق‌تر از حجم GC استفاده کنید و در روزهای جابه‌جایی قرارداد (Rollover) مراقب باشید، چون حجم میان ماه‌ها جابه‌جا می‌شود.
یک عادت مفید این است که به‌جای یک کندل، به «توالی» فکر کنید. مثلاً Stopping Volume، سپس چند کندل باریک، سپس یک Test کم‌حجم و در نهایت یک کندل صعودی با دامنه‌ی بلند و حجم بیشتر، داستانی منسجم از جذب عرضه می‌سازد. هر حلقه‌ای که در این زنجیره غایب باشد یا خلاف انتظار رخ دهد، اطمینان شما را کم میکند. توالی قرینه‌ای هم برای ضعف وجود دارد: Upthrust، سپس No Demand و بعد کندلی نزولی با دامنه‌ی بلند.
اشتباه‌های رایج
- خواندن یک کندل VSA بدون بستر و کندل‌های پیش از آن
- اقدام بر اساس No Demand یا No Supply بدون تأیید کندل بعدی
- انتظار برگشت فوری روند پس از Stopping Volume
- مقایسه‌ی حجم یک کندل با کندل‌های قبلی در حالی که ساعت بازگشایی بازار در میان است
- استفاده از حجم تیک یک کارگزار و تعمیم نتیجه به همهی بازار
حجم اینجا چه می‌گوید؟
VSA حجم کل کندل را می‌بیند؛ جریان سفارش آن را باز میکند. Stopping Volume در فوت‌پرینت معمولاً به شکل دلتای منفی سنگین در پایین کندل و حجم خرید محدود بالا در همان قیمت‌ها دیده می‌شود. در No Demand، دلتای ضعیف یا منفی در کندل صعودی و نبود معاملات تهاجمی خرید در سقف، نشانه‌ی ثانویه است. Upthrust پرحجم هم اغلب در سقف کندل دلتای مثبت با پیشروی ناچیز دارد.
این دو روش هم‌پوشانی دارند اما یکی نیستند. کندلی که از دید VSA خنثی است ممکن است در فوت‌پرینت جذب مهمی نشان دهد و برعکس. بهترین شواهد وقتی است که هر دو هم‌جهت باشند و در ناحیه‌ی درست ساختار رخ دهند.
📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی
پرسش‌های پرتکرار
فرق VSA با روش وایکاف چیست؟
VSA از وایکاف ریشه گرفته اما روی کندلها تمرکز دارد، در حالی که وایکاف بیشتر ساختار رنج و موج را تحلیل میکند. معمولاً بهتر است VSA را درون نقشهی وایکاف به کار ببرید.
حجم «کمتر از دو کندل قبلی» در همهی تایمفریمها معتبر است؟
این یک قاعدهی رایج برای تشخیص سریع است، نه قانون قطعی. در نمودارهای درونروزی بهتر است حجم را با میانگین همان ساعت در روزهای قبل هم مقایسه کنید.
آیا با حجم تیک XAUUSD می‌توان VSA کار کرد؟
برای تصویر کلی ممکن است، چون حجم تیک معمولاً با فعالیت واقعی هم‌جهت است. اما نشانه‌های ظریف مثل No Demand را بهتر است روی حجم واقعی GC بسنجید.
این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.