الگوهای اصلاحی الیوت: زیگزاگ، فلت، مثلث و ترکیبی‌ها
درس ۳ از ۸ · متوسط
چرا موج‌های اصلاحی سخت‌ترند؟
بازار در جهت روند معمولاً با هدف و شتاب حرکت می‌کند، اما در فاز اصلاح، نیروهای خرید و فروش به تعادل نزدیک‌ترند و قیمت شکل‌های متنوع‌تری می‌سازد. به همین دلیل یک اصلاح تا زمانی که کامل نشده، ممکن است به چند الگوی مختلف شبیه باشد. قاعده‌ی کلی این است که اصلاح هرگز یک پنجموجی محرک نیست و چهار خانواده‌ی اصلی دارد: زیگزاگ، فلت، مثلث و ترکیبی‌ها. زیگزاگ تند است؛ فلت، مثلث و ترکیبی معمولاً افقی‌اند و بیشتر «زمان» مصرف می‌کنند تا «قیمت».
زیگزاگ (5-3-5) و زیگزاگ دوگانه
زیگزاگ رایج‌ترین اصلاح تند است: موج A پنجموجی، موج B سهموجی و موج C دوباره پنجموجی. در یک زیگزاگ نزولی درون روند صعودی طلا، B معمولاً بخشی از A را برمی‌گرداند (اغلب حدود 38.2 تا 78.6 درصد) و به نقطه‌ی شروع A نمی‌رسد. موج C در بسیاری از موارد تقریباً هم‌اندازه‌ی A است و از انتهای A عبور می‌کند.
مثال آموزشی: فرض کنید XAUUSD پس از رسیدن به 4,150 در موج A تا 4,110 پایین میآید (40 دلار)، در موج B تا 4,132 برمی‌گردد (حدود 55 درصد A) و موج C حدود 40 دلار از 4,132 پایین می‌رود و به حوالی 4,092 می‌رسد. اگر B از 4,150 بالاتر برود، دیگر با یک زیگزاگ کلاسیک روبه‌رو نیستیم.
گاهی یک زیگزاگ برای کامل کردن اصلاح کافی نیست و دو زیگزاگ با یک موج رابط به هم وصل می‌شوند. این الگو زیگزاگ دوگانه نام دارد و با W-X-Y برچسب می‌خورد؛ X خودش یک اصلاح سهموجی است. زیگزاگ سه‌گانه (W-X-Y-X-Z) هم وجود دارد اما کمیاب است.
فلت‌ها (3-3-5): عادی، منبسط و روان
در فلت، موج A سهموجی است و انرژی کافی برای ساختن یک پنجموجی ندارد. موج B هم سهموجی است و برخلاف زیگزاگ، تقریباً تمام A یا حتی بیشتر از آن را برمی‌گرداند؛ در رویکرد کلاسیک معمولاً گفته میشود B دست‌کم حدود 90 درصد A را برمی‌گرداند. موج C پنجموجی است.
| نوع فلت | موج B | موج C | یادداشت |
| عادی (regular) | حدوداً تا شروع A | حدوداً تا انتهای A | ظاهری شبیه مستطیل |
| منبسط (expanded) | فراتر از شروع A | فراتر از انتهای A | رایج‌ترین نوع؛ C اغلب حدود 1.618 برابر A |
| روان (running) | فراتر از شروع A | به انتهای A نمی‌رسد | کمیاب؛ نشانه‌ی روند بسیار قوی |
فلت منبسط در طلا برای معامله‌گران عجول دردسرساز است: موج B سقف تازه می‌زند و خیلی‌ها گمان می‌کنند روند ادامه دارد، اما سپس موج C تند پایین میآید و کف A را هم می‌شکند. در یک مثال آموزشی، اگر A از 4,150 به 4,120 برسد و B تا 4,158 بالا برود، موج C با نسبت 1.618 برابر A (حدود 48.5 دلار) می‌تواند تا حوالی 4,109.5 پایین بیاید.
مثلث‌ها (3-3-3-3-3)
مثلث از پنج بخش A تا E ساخته میشود که هر کدام سه‌موجی‌اند و میان دو خط همگرا یا واگرا نوسان می‌کنند. انواع رایج: مثلث انقباضی (خطوط همگرا؛ رایج‌ترین)، مثلث مانع (barrier؛ یکی از خطوط تقریباً افقی) و مثلث انبساطی (خطوط واگرا؛ کمیاب).
جایگاه مثلث مهم است: معمولاً در موج 4، موج B یا آخرین جزء یک ترکیبی (Y یا Z) ظاهر میشود و در جایگاه موج 2 تقریباً دیده نمیشود. مثلث یعنی بازار پیش از آخرین حرکت در جهت روند بزرگتر «نفس میگیرد». پس از مثلث انقباضی معمولاً یک حرکت سریع (thrust) رخ می‌دهد که اندازه‌اش اغلب به پهنای عریض‌ترین بخش مثلث نزدیک است.
در طلا، مثلث‌ها اغلب پیش از انتشار داده‌های مهم شکل می‌گیرند و ساعات کم‌نقدینگی هم ظاهری مثلث‌مانند می‌سازند. پس پیش از برچسب زدن، مطمئن شوید هر پنج بخش واقعاً سه‌موجی‌اند و موج E خط را بدون تأیید نشکسته است.
ترکیبی‌ها: اصلاحهای دوتایی و سه‌تایی
وقتی بازار برای اصلاح به زمان بیشتری نیاز دارد، چند اصلاح ساده را با موج‌های رابط X به هم می‌چسباند. ترکیبی دوتایی (double three) با W-X-Y و ترکیبی سه‌تایی (triple three) با W-X-Y-X-Z نام‌گذاری میشود. چند رهنمود مهم:
- ترکیبی‌ها معمولاً افقی‌اند، برخلاف زیگزاگ دوگانه که جهتدار است.
- اگر مثلث در ترکیبی حضور دارد، معمولاً آخرین جزء است.
- در رویکرد کلاسیک معمولاً بیش از یک زیگزاگ و بیش از یک مثلث در یک ترکیبی دیده نمیشود.
- موج X می‌تواند هر الگوی اصلاحی باشد، اما اغلب زیگزاگ است.
تشخیص در عمل: کدام اصلاح در حال شکل‌گیری است؟
مهم‌ترین نقطه‌های تصمیم، ساختار موج A و عمق موج B است. اگر A پنجموجی باشد، زیگزاگ محتملتر است؛ اگر A سهموجی باشد، فلت، مثلث یا ترکیبی. اگر B بیشتر A را برگرداند، فلت محتملتر میشود. چون در لحظه نمی‌توان مطمئن بود، برای هر سناریو یک سطح ابطال بنویسید؛ مثلاً: «اگر B از شروع A بالاتر رفت، زیگزاگ کنار گذاشته میشود و فلت منبسط یا ادامه‌ی روند بررسی میشود.»
اصلاح‌ها در طلا در فازهای انتظار برای داده‌های اقتصادی و در تعطیلات طولانی‌تر و پیچیده‌تر می‌شوند. صبر برای کامل شدن پنجموجی C، به‌جای حدس زدن پایان اصلاح در میانه‌ی آن، یکی از ساده‌ترین راه‌های کاهش خطای شمارش است.
اشتباه‌های رایج
- برچسب «مثلث» زدن به هر حرکت درهم بدون بررسی سهموجی بودن بخش‌ها.
- اعلام پایان اصلاح در انتهای A یا B در حالی که C هنوز شکل نگرفته است.
- اشتباه گرفتن سقف تازه‌ی موج B در فلت منبسط با ادامه‌ی روند.
- قرار دادن مثلث در جایگاه موج 2.
حجم اینجا چه می‌گوید؟
اصلاح‌ها از نظر حجم معمولاً آرام‌ترند و همین به تشخیصشان کمک می‌کند. در یک فلت منبسط، سقف تازه‌ی موج B اغلب با حجم ضعیف یا جذب سفارش‌های خرید در Footprint همراه است؛ یعنی قیمت بالا رفته ولی معامله‌گران تهاجمی پشتش نیستند. این نشانه شمارش «B منبسط» را در برابر «ادامه‌ی روند» تقویت می‌کند.
در مثلث‌ها کاهش تدریجی حجم از A تا E رایج است و شکست پس از E اگر با افزایش حجم و دلتای همسو همراه باشد، معتبرتر است. در انتهای موج C زیگزاگ هم دنبال نشانه‌های پایان فشار باشید: دلتای منفی که دیگر قیمت را پایین‌تر نمی‌برد، یا یک ناحیه‌ی پرحجم قدیمی که قیمت در آن متوقف میشود. اگر C با حجم سنگین و بدون هیچ جذبی از سطح مورد انتظار عبور کند، احتمال دارد اصلاح عمیق‌تر یا شمارش اشتباه باشد.
📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی
پرسش‌های پرتکرار
فرق زیگزاگ دوگانه با ترکیبی دوتایی چیست؟
هر دو با W-X-Y برچسب میخورند، اما در زیگزاگ دوگانه هر دو جزء زیگزاگاند و الگو تند و جهتدار است؛ ترکیبی دوتایی معمولاً افقی است و از اصلاحهای مختلف مثل فلت و مثلث ساخته میشود.
آیا مثلث همیشه پیش از آخرین حرکت روند میآید؟
معمولاً مثلث پیش از حرکت پایانی در جهت روند درجهی بزرگتر قرار میگیرد، مثلاً در موج 4 یا B، اما «معمولاً» یعنی نه همیشه؛ ساختار درجهی بزرگتر را هم بسنجید.
چطور بفهمم موج A سهموجی است یا پنجموجی؟
به تایمفریم کوچکتر بروید و قواعد ایمپالس را روی آن بررسی کنید. اگر بدون نقض قانون پنج موج دیده نمیشود، A احتمالاً سهموجی است و فلت یا مثلث محتملتر است.
این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.