سه قانون قطعی الیوت و رهنمودهای تناوب، کشیدگی و برابری

درس ۲ از ۸ · مبتدی

قانون یا رهنمود؟ تفاوتی که شمارش را نجات می‌دهد

در الیوت دو نوع گزاره داریم. قانون‌ها شرط‌هایی‌اند که اگر نقض شوند، آن شمارش کنار گذاشته می‌شود؛ استثنا ندارند و جای چانه‌زنی نیست. رهنمودها (guidelines) گرایش‌هایی‌اند که در بیشتر موارد دیده می‌شوند ولی ممکن است رعایت نشوند. بسیاری از تازه‌کارها این دو را جابه‌جا می‌کنند: یا قانون را با کمی «انعطاف» دور می‌زنند، یا یک رهنمود را چنان جدی می‌گیرند که شمارش معتبر دیگری را از دست می‌دهند.

منطق درست این است: اول قانون‌ها را مثل فیلتر به کار ببرید تا شمارش‌های ناممکن حذف شوند، بعد با رهنمودها میان شمارش‌های باقی‌مانده اولویت‌بندی کنید. شمارشی که همه‌ی قانون‌ها را رعایت می‌کند ولی چند رهنمود را نقض کرده، ممکن است، اما احتمال کمتری دارد.

سه قانون سخت در موج ایمپالس

1. موج 2 هرگز بیش از 100 درصد موج 1 را برنمی‌گرداند. در روند صعودی، کف موج 2 نباید پایین‌تر از نقطه‌ی شروع موج 1 برود. اگر برود، آنچه موج 1 نامیده‌اید احتمالاً بخشی از یک اصلاح بوده است.
2. موج 3 هرگز کوتاه‌ترین موج از میان 1، 3 و 5 نیست. مقایسه با طول قیمتی انجام می‌شود. موج 3 لازم نیست بلندترین باشد؛ فقط نباید کوتاه‌ترین باشد.
3. موج 4 وارد محدوده‌ی قیمتی موج 1 نمی‌شود. در روند صعودی، کف موج 4 نباید پایین‌تر از سقف موج 1 برود. استثنای شناخته‌شده دیاگونال‌ها هستند که هم‌پوشانی 4 و 1 بخشی از تعریفشان است.

مثال آموزشی روی XAUUSD: اگر موج 1 از 4,000 تا 4,050 باشد، کف موج 2 نباید زیر 4,000 برود و پس از پایان موج 3، کف موج 4 نباید زیر 4,050 بیاید. حالا فرض کنید موج 3 از 4,020 تا 4,095 یعنی 75 دلار است. چون موج 1 فقط 50 دلار بوده، موج 3 در هر حالت کوتاه‌ترین نخواهد بود. اما اگر موج 1 مثلاً 90 دلار بود، قانون دوم عملاً برای موج 5 سقف می‌گذاشت: موج 5 نباید از 75 دلار بلندتر شود، وگرنه شمارش باید عوض شود.

یک نکته‌ی داده‌ای: قانون‌ها روی سقف و کف واقعی سنجیده می‌شوند. فید بروکرهای مختلف CFD و قرارداد آتی GC در سقف و کف‌ها کمی با هم فرق دارند؛ پس شمارشی را که فقط با فاصله‌ی چند سنت از نقض قانون عبور کرده، شمارشی شکننده بدانید.

رهنمود تناوب (alternation)

ایده‌ی تناوب این است که بازار معمولاً یک رفتار را دو بار پشت سر هم به یک شکل تکرار نمی‌کند. مشهورترین کاربردش در موج‌های 2 و 4 است: اگر موج 2 یک اصلاح تند و عمیق (مثلاً زیگزاگ) بوده، موج 4 به احتمال بیشتر یک اصلاح کم‌عمق و افقی (فلت، مثلث یا ترکیبی) خواهد بود و برعکس.

تناوب فقط در شکل نیست؛ در عمق بازگشت، مدت زمان و پیچیدگی هم دیده می‌شود. مثلاً موج 2 ممکن است 61.8 درصد موج 1 را در دو روز برگرداند، در حالی که موج 4 فقط 23.6 تا 38.2 درصد موج 3 را در طول یک هفته اصلاح کند. پس اگر موج 2 تند بوده، برای یک موج 4 طولانی و فرساینده آماده باشید.

رهنمود کشیدگی (extension) و موج 5 ناقص

در بیشتر ایمپالس‌ها یکی از موج‌های 1، 3 یا 5 به‌طور محسوسی بلندتر از بقیه است و زیرموج‌های واضح‌تری دارد؛ به آن موج «کشیده» می‌گویند. در سهام، کشیدگی بیشتر در موج 3 دیده می‌شود. در کالاها، از جمله طلا، بسیاری از تحلیل‌گران گزارش می‌کنند که کشیدگی موج 5 نسبتاً رایج‌تر است، چون فازهای پایانی هیجانی و پرشتاب در این بازارها زیاد رخ می‌دهد.

یک استفاده‌ی کاربردی: اگر موج‌های 1 و 3 تقریباً هم‌اندازه بوده‌اند، احتمال کشیده شدن موج 5 بیشتر است. اگر موج 3 کشیده بوده، موج 5 معمولاً ساده‌تر و کوتاه‌تر است.

حالت مقابل، موج 5 ناقص (truncation یا failed fifth) است: موج 5 با وجود پنج زیرموج کامل، از انتهای موج 3 عبور نمی‌کند. این حالت بیشتر پس از یک موج 3 بسیار قوی دیده می‌شود و هشدار می‌دهد که قدرت روند ته کشیده است. برای این برچسب حتماً باید ساختار پنج‌موجی داخلی را ببینید؛ وگرنه «موج 5 ناقص» به بهانه‌ای برای نجات یک شمارش اشتباه تبدیل می‌شود.

برابری، کانال‌کشی و چند رهنمود دیگر

• برابری: وقتی موج 3 کشیده است، موج‌های 1 و 5 تمایل دارند از نظر قیمت (و گاهی زمان) تقریباً برابر باشند، یا نسبتی نزدیک به 0.618 با هم داشته باشند.
• کانال‌کشی: خطی از انتهای موج 2 به انتهای موج 4 بکشید و موازی آن را از انتهای موج 3 عبور دهید. موج 5 اغلب در اطراف خط بالایی کانال تمام می‌شود؛ عبور تند از آن (throw-over) گاهی در موج‌های 5 پرهیجان دیده می‌شود.
• عمق موج 4: موج 4 اغلب در محدوده‌ی موج 4 درجه‌ی کوچک‌تر درون موج 3 به پایان می‌رسد.
• دیاگونال‌ها: دیاگونال پایانی معمولاً زیرموج‌های سه‌تایی دارد (3-3-3-3-3)، و دیاگونال آغازین می‌تواند 5-3-5-3-5 یا 3-3-3-3-3 باشد. پس از دیاگونال پایانی معمولاً بازگشتی تند به سمت نقطه‌ی شروع آن رخ می‌دهد.
• شخصیت موج: ظاهر موج باید با جایگاهش جور باشد؛ موج 3ی که کند و پرهم‌پوشانی است، بیشتر به اصلاح شبیه است تا به بدنه‌ی روند.

چک‌لیست اعتبارسنجی یک شمارش

1. سه قانون را روی سقف و کف دقیق بررسی کنید.
2. ساختار داخلی موج‌های 1، 3 و 5 را در تایم‌فریم کوچک‌تر ببینید.
3. تناوب موج‌های 2 و 4 را بسنجید.
4. مشخص کنید کدام موج کشیده است یا احتمالاً کشیده خواهد شد.
5. کانال 2-4 را رسم کنید.
6. سطح ابطال شمارش اصلی و شمارش جایگزین را بنویسید.

هدف این چک‌لیست تضمین شمارش «درست» نیست؛ حذف شمارش‌های ضعیف و شفاف کردن نقطه‌ی تغییر نظر است.

📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی

پرسش‌های پرتکرار

اگر قانون موج 4 فقط چند سنت نقض شود چه کنم؟

در الیوت کلاسیک نقض قانون یعنی ابطال آن شمارش و مقدار نقض اهمیتی ندارد. بهتر است شمارش جایگزین مثل دیاگونال یا یک ساختار اصلاحی را بررسی کنید و تفاوت فید داده‌ها را هم در نظر بگیرید.

آیا موج 3 همیشه بلندترین موج است؟

نه. قانون فقط می‌گوید موج 3 کوتاه‌ترین نیست. در طلا گاهی موج 5 بلندترین موج است.

تناوب چقدر قابل اتکاست؟

تناوب رهنمود است، نه قانون. برای اولویت‌بندی سناریوها مفید است، اما نباید یک شمارش معتبر را فقط به خاطر رعایت نشدن تناوب کنار گذاشت.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.