مبانی امواج الیوت: ساختار 5-3، موج محرک و اصلاحی و درجه‌های موجی

درس ۱ از ۸ · مبتدی

الیوت از کجا آمد و دقیقاً چه می‌گوید؟

نظریه‌ی امواج الیوت به نام Ralph Nelson Elliott شناخته می‌شود؛ حسابداری آمریکایی که در دهه‌ی 1930 با بررسی شاخص‌های سهام نتیجه گرفت رفت‌وبرگشت جمعی میان خوش‌بینی و بدبینی، الگوهای تکرارشونده‌ای روی نمودار می‌سازد. بعدها A. J. Frost و Robert Prechter این ایده را در یک کتاب مرجع منظم کردند.

از همین ابتدا بدانیم این نظریه چه نیست: الیوت فرمول پیش‌بینی قطعی نیست. بهتر است آن را یک نقشه‌ی احتمالات بدانیم که می‌گوید بازار احتمالاً در کدام مرحله از یک چرخه است، چه سناریوهایی منطقی‌اند و در چه قیمتی یک سناریو باطل می‌شود. ارزش واقعی الیوت بیشتر در همین «نقطه‌ی ابطال» است تا در هدف‌گذاری.

ساختار پایه: پنج موج همسو، سه موج خلاف جهت

در ساده‌ترین شکل، بازار در جهت روند اصلی با پنج موج پیش می‌رود که با اعداد 1 تا 5 نام‌گذاری می‌شوند و سپس با سه موج اصلاح می‌شود که با حروف A، B و C مشخص می‌شوند. موج‌های 1، 3 و 5 در جهت روندند و موج‌های 2 و 4 حرکت‌های میانیِ خلاف جهت. کل این چرخه هشت موج دارد: پنج موج پیشروی و سه موج اصلاح.

نکته‌ی کلیدی این است که هر موج خودش از موج‌های کوچک‌تری ساخته شده است. در یک موج شتابدار استاندارد، موج‌های 1، 3 و 5 هر کدام به پنج موج کوچک‌تر و موج‌های 2 و 4 هر کدام به سه موج کوچک‌تر تقسیم می‌شوند؛ به همین دلیل ساختار داخلی آن را «5-3-5-3-5» می‌نویسند. اصلاح ساده‌ی زیگزاگ هم ساختار «5-3-5» دارد.

موج محرک در برابر موج اصلاحی

در ادبیات الیوت دو خانواده‌ی اصلی داریم. موج‌های محرک (motive) در جهت روند درجه‌ی بزرگ‌تر حرکت می‌کنند و پنج‌بخشی‌اند. دو نوع موج محرک وجود دارد: ایمپالس (impulse) که رایج‌ترین شکل است و قواعد سخت‌گیرانه‌ای دارد، و دیاگونال (diagonal) که ظاهری گُوه‌مانند دارد و در آن هم‌پوشانی موج 4 با موج 1 مجاز است. دیاگونال‌ها بیشتر در جایگاه موج 1 یا A (دیاگونال آغازین) یا در جایگاه موج 5 یا C (دیاگونال پایانی) دیده می‌شوند.

موج‌های اصلاحی (corrective) خلاف جهت درجه‌ی بزرگ‌تر حرکت می‌کنند و هرگز یک پنج‌موجی محرک نیستند؛ استثنای ظاهری مثلث است که پنج بخش دارد اما هر بخشش سه‌موجی است. بیشتر خطاهای شمارش در همین فازهای اصلاحی رخ می‌دهد.

نشانه‌ی عملی: حرکت محرک معمولاً سریع‌تر و جهت‌دارتر است و هم‌پوشانی کمتری دارد؛ حرکت اصلاحی اغلب درهم و رفت‌وبرگشتی است. اگر حرکتی را نمی‌توانید بدون شکستن قواعد به پنج موج تقسیم کنید، به احتمال زیاد با یک ساختار سه‌موجی یا اصلاحی سروکار دارید.

درجه‌های موجی و ماهیت فراکتالی

چون هر موج از موج‌های کوچک‌تر ساخته شده، Elliott برای جلوگیری از سردرگمی موج‌ها را در درجه‌های مختلف دسته‌بندی کرد. از بزرگ به کوچک این درجه‌ها رایج‌اند: Grand Supercycle، Supercycle، Cycle، Primary، Intermediate، Minor، Minute، Minuette و Subminuette. درجه به اندازه‌ی نسبی و جایگاه موج در ساختار بستگی دارد، نه به یک تایم‌فریم ثابت؛ با این حال برای جهت‌یابی ذهنی می‌توان یک تقریب آموزشی برای طلا در نظر گرفت:

نکته‌ی عملی: برای هر درجه یک سبک برچسب ثابت به کار ببرید؛ مثلاً اعداد رومی برای درجه‌ی بزرگ‌تر، اعداد داخل پرانتز برای درجه‌ی میانی و اعداد ساده برای درجه‌ی کوچک‌تر. شمارشی که درجه‌هایش قاطی شده باشد تقریباً همیشه به نتیجه‌گیری غلط می‌رسد.

یک مثال آموزشی روی طلا

فرض کنید (صرفاً به‌عنوان مثال آموزشی) قیمت XAUUSD از 3,980 شروع به رشد کرده است. موج 1 تا 4,030 بالا می‌رود، موج 2 تا حدود 4,000 برمی‌گردد، موج 3 با شتاب تا 4,110 ادامه می‌یابد، موج 4 نوسانی کند در محدوده‌ی 4,085 تا 4,075 دارد و موج 5 تا 4,140 پیش می‌رود. پس از آن، یک اصلاح سه‌موجی A-B-C قیمت را مثلاً به حوالی 4,070 برمی‌گرداند.

در این سناریو، تحلیل‌گر الیوتی می‌پرسد: آیا موج 3 واقعاً پنج زیرموج دارد؟ آیا کف موج 4 بالاتر از سقف موج 1، یعنی 4,030، مانده است؟ و مهم‌تر از همه: در چه قیمتی این شمارش باطل می‌شود؟ در این مثال، اگر وسط موج 4 قیمت به زیر 4,030 برسد، شمارش «موج 4 در حال شکل‌گیری» دیگر معتبر نیست و باید سناریوی جایگزین را بررسی کرد.

الیوت کجا بهتر جواب می‌دهد و کجا نه؟

شمارش موج در بازارهای پرنقدشونده با روندهای واضح، مثل بسیاری از فازهای روندی طلا، معمولاً خواناتر است. در مقابل، در رنج‌های طولانی، روزهای انتشار داده‌های مهم مثل NFP و CPI یا جلسات FOMC و در ساعات کم‌نقدینگی، ساختارها به‌هم می‌ریزند و شمارش‌های متعدد و متناقض ممکن می‌شود.

قاعده‌ی کلی این دوره: همیشه یک شمارش اصلی و دست‌کم یک شمارش جایگزین داشته باشید، برای هر کدام سطح ابطال بنویسید و الیوت را با ابزارهای مستقل مثل حجم و جریان سفارش بسنجید.

📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی

پرسش‌های پرتکرار

آیا امواج الیوت برای طلا هم کاربرد دارد؟

بله، ساختار پنج‌موجی و اصلاح سه‌موجی در نمودار طلا هم دیده می‌شود، به‌ویژه در فازهای روندی. اما طلا به اخبار کلان و دلار حساس است و اسپایک‌های خبری ممکن است ساختار را مخدوش کنند؛ پس همیشه شمارش جایگزین و سطح ابطال داشته باشید.

از کدام تایم‌فریم شروع کنم؟

از بالا به پایین: ابتدا هفتگی یا روزانه برای درجه‌ی بزرگ‌تر، سپس H4 و H1 برای جزئیات.

فرق موج محرک و ایمپالس چیست؟

موج محرک نام خانواده است و ایمپالس و دیاگونال را در بر می‌گیرد. هر ایمپالس یک موج محرک است، اما هر موج محرک لزوماً ایمپالس نیست.

این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.