مارکت پروفایل و TPO: بالانس اولیه، گسترش دامنه، پرینت تک، سقف ضعیف و اکسس
درس ۴ از ۹ · متوسط
TPO چیست و چه فرقی با ولوم پروفایل دارد؟
مارکت پروفایل که استیدلمایر آن را در دهه‌ی ۱۹۸۰ معرفی کرد، به‌جای حجم، زمان را روی محور قیمت میشمارد. روز معاملاتی به دورههای ۳۰ دقیقهای تقسیم می‌شود و هر دوره یک حرف می‌گیرد (A، B، C و...). در هر دوره، برای هر سطح قیمتی که بازار در آن معامله کرده یک حرف ثبت می‌شود. هر حرف یک TPO (Time Price Opportunity) است.
وقتی حرف‌ها را کنار هم بچینید، نموداری شبیه ولوم پروفایل ساخته می‌شود؛ با این تفاوت که طول هر ردیف نشان می‌دهد بازار چند دوره در آن قیمت بوده، نه چند قرارداد آنجا معامله شده.
- TPO POC: ردیفی که بیشترین تعداد حرف را دارد؛ یعنی قیمتی که بازار بیشترین زمان را در آن گذرانده.
- ناحیهی ارزش TPO: محدوده‌ای که حدود ۷۰ درصد TPOها را در بر می‌گیرد.
معمولاً POC زمانی و POC حجمی نزدیک هم‌اند، اما وقتی فاصله دارند اطلاعات مفیدی می‌دهند: مثلاً اگر بازار مدت زیادی در یک سطح مانده ولی حجم سنگین جای دیگری معامله شده، احتمالاً سفارش‌های بزرگ در یک حرکت سریع اجرا شده‌اند.
برای طلا، بسیاری جلسه‌ی TPO را از باز شدن COMEX در ساعت ۸:۲۰ نیویورک شروع می‌کنند؛ هر انتخابی کنید، ثابت نگهش دارید.
بالانس اولیه (Initial Balance)
بالانس اولیه یا IB دامنه‌ی قیمت در یک ساعت اول جلسه است، یعنی دو دوره‌ی A و B. در این ساعت معامله‌گران کوتاه‌مدت اولین چارچوب روز را می‌سازند و بازار به دنبال محدوده‌ای است که بتواند در آن معامله کند.
اندازه‌ی IB نسبت به میانگین چند روز اخیر اطلاعات می‌دهد:
- IB باریک: هنوز توافقی شکل نگرفته و جای زیادی برای گسترش دامنه هست؛ احتمال روز جهت‌دار بیشتر می‌شود، ولی تضمینی نیست.
- IB پهن: بخش بزرگی از دامنه‌ی روز در همان ساعت اول ساخته شده و روز اغلب متعادل‌تر می‌ماند.
مثال فرضی: اگر IB طلا بین 4,001 و 4,009 باشد و میانگین IB در چند هفته‌ی اخیر حدود ۱۵ دلار بوده، این IB باریک است و باید آماده‌ی گسترش احتمالی دامنه به یکی از دو طرف بود.
گسترش دامنه (Range Extension)
هر معامله‌ای بیرون از IB در ادامه‌ی روز را گسترش دامنه می‌گویند. چون معامله‌گران کوتاه‌مدت معمولاً IB را می‌سازند، خروج پایدار از آن اغلب نشانه‌ی فعال شدن شرکت‌کنندگان تایم‌فریم بزرگ‌تر است.
- گسترش در یک سمت با چند دوره‌ی پشت سر هم: نشانه‌ی کنترل یک طرف.
- گسترش در هر دو سمت: هر دو طرف تلاش کرده‌اند و هیچ‌کدام موفق نشده‌اند (روز خنثی، درس بعد).
- گسترش‌ای که فقط یک حرف دارد و سریع برمی‌گردد: تلاش ناموفق، که خودش اطلاعات است.
پرینت‌های تک (Single Prints)
اگر در یک ستون عمودی از قیمت‌ها فقط یک حرف ثبت شده باشد، به آن ناحیه پرینت تک می‌گویند. یعنی بازار در آن قیمت‌ها فقط در یک دوره‌ی ۳۰ دقیقهای بوده و سریع عبور کرده است. پرینت‌های تک در میانه‌ی پروفایل معمولاً ردپای یک حرکت ابتکاری و عدم تعادل‌اند.
این نواحی در روزهای بعد مرجع خوبی‌اند: اگر قیمت به آن‌ها برگردد، یا از آن‌ها دفاع می‌شود (همان طرفی که حرکت را ساخته دوباره فعال می‌شود)، یا «پر» می‌شوند و بازار عملاً آن حرکت را پس می‌گیرد. پرینت‌های تک در ولوم پروفایل معمولاً با LVN هم‌پوشانی دارند.
سقف و کف ضعیف (Poor High/Low) و اکسس (Excess)
اکسس در انتهای پروفایل یعنی یک دنباله (Tail) از حداقل دو پرینت تک در سقف یا کف روز. اکسس نشان می‌دهد بازار به آن قیمت رسیده، طرف مقابل با قدرت وارد شده و قیمت را سریع برگردانده است؛ یعنی حراج در آن سمت به پایان طبیعی رسیده است. چنین سقف یا کفی معمولاً مرجع محکم‌تری است.
سقف یا کف ضعیف برعکس است: انتهای پروفایل صاف است و دو یا چند حرف در همان قیمت نهایی دیده می‌شود، بدون دنباله. این یعنی بازار آن سمت را با یک رد قاطع تمام نکرده و حراج «ناتمام» مانده است. در ادبیات مارکت پروفایل، چنین سطوحی اغلب در آینده دوباره آزموده می‌شوند. این گرایشی است که در بسیاری از نمودارها دیده می‌شود، نه قانون؛ تعداد زیادی سقف ضعیف هم هفته‌ها دست‌نخورده می‌مانند.
| ویژگی | اکسس | سقف/کف ضعیف |
| شکل انتها | دنباله‌ی پرینت‌های تک | صاف، چند TPO در قیمت نهایی |
| برداشت | رد قاطع، پایان حراج در آن سمت | حراج ناتمام |
| کاربرد | مرجع محکم‌تر | سطحی که احتمال بازدید دوباره دارد |
کی TPO کمک می‌کند و کی نه؟
TPO در جلسه‌هایی که شروع و پایان مشخص دارند و حجم کافی دارند بهترین کارایی را دارد. در طلا که تقریباً شبانه‌روزی معامله می‌شود، انتخاب نقطه‌ی شروع جلسه همه‌چیز را تغییر می‌دهد: IB، پرینت‌های تک و حتی سقف ضعیف به تعریف جلسه وابسته‌اند. در روزهای خبری، یک دوره‌ی ۳۰ دقیقهای می‌تواند ده‌ها دلار حرکت کند و پرینت‌های تک زیادی بسازد که بیشتر نتیجه‌ی خبرند تا ورود تدریجی سفارش‌ها. TPO را می‌توان روی XAUUSD هم ساخت، چون فقط به زمان و قیمت نیاز دارد، ولی ولوم پروفایل کنار آن را بهتر است روی حجم واقعی آتی بسازید.
اشتباه‌های رایج
- تعریف نکردن یا عوض کردن ساعت شروع جلسه، که IB و همه‌ی سطوح را جابه‌جا می‌کند.
- معامله‌ی خودکار در خلاف جهت هر سقف ضعیف به امید بازدید حتمی آن.
- اشتباه گرفتن پرینت تک ناشی از یک خبر با حرکت ابتکاری معامله‌گران تایم‌فریم بزرگ.
- نادیده گرفتن اندازه‌ی IB نسبت به میانگین، و قضاوت درباره‌ی IB بدون مقایسه.
حجم اینجا چه می‌گوید؟
TPO زمان را نشان می‌دهد و اردرفلو قدرت را. ترکیب عملی:
- در خروج از IB، اگر دلتای دوره‌ی شکست هم‌جهت و قوی باشد و فوت‌پرینت عدم تعادل‌های پشت سر هم نشان دهد، گسترش دامنه معتبرتر است.
- در سقف ضعیف، ببینید آیا خرید تهاجمی زیادی آنجا جذب شده است. حجم بالای خرید بدون پیشروی، نشانه‌ی وجود فروشنده‌ی صبور است؛ اگر بعداً قیمت به آن برگردد، این اطلاعات کمک می‌کند.
- در اکسس، معمولاً یک جهش در حجم تهاجمی و سپس تغییر سریع سمت دلتا دیده می‌شود؛ این امضای رد قاطع است.
📚 استراتژی‌های این سبک را با برچسب شواهد (ادعا یا آزموده) ببینید: کتابخانه‌ی استراتژی
پرسش‌های پرتکرار
فرق مارکت پروفایل و ولوم پروفایل چیست؟
مارکت پروفایل (TPO) زمان صرفشده در هر قیمت را با حروف دورههای ۳۰ دقیقهای میشمارد؛ ولوم پروفایل حجم معاملهشده در هر قیمت را. هر دو ناحیهی ارزش و POC دارند.
بالانس اولیه در طلا چه ساعتی است؟
بستگی به تعریف جلسه دارد. اگر جلسه را از باز شدن COMEX در ۸:۲۰ نیویورک شروع کنید، IB ساعت ۸:۲۰ تا ۹:۲۰ است. مهم ثابت ماندن تعریف است.
سقف ضعیف یعنی قیمت حتماً برمی‌گردد؟
نه. سقف ضعیف یعنی حراج در آن سمت با رد قاطع تمام نشده و احتمال آزمون دوباره دارد، اما بسیاری از آن‌ها مدت‌ها دست‌نخورده می‌مانند.
این درس آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست؛ ما سیگنال نمی‌دهیم. مثال‌های قیمتی فقط برای توضیح‌اند. هر روشی را اول روی حساب دمو و با مدیریت ریسک امتحان کنید.